دجومات آداب
۱- جومات ته دننوتلو په وخت کې بايد اول ښئ پښه وړاندې شي او دا دُعا وويل شي اَللهُمَّ افْتَحْ لِی اَبْوَابِ رَحْمَتيکَ ((ای الله ! زما پر مخ دخپل رحمت دروازی پرانيزه )) .
 
۲- د جومات له ننوتلو تر کيناستو مخکې دوه رکعته تحية المسجد لمونځ کول پکار دي ،درسول الله ص ارشاد مبارک دی ( په تاسې کې چې څوک جومات ته ولاړشي ترڅويې چې دوه رکعته لمونځ نه وی کړی تر هغې دې نه کښيني ) بخاری او مسلم ) .
 
۳- دجومات نه د وتلو په وخت کې به اول چپه پښه وړاندې کوﺉ او دا دُعا به وايی اَللهُمَّ اِنِّی اَسْئَلُکَ مِنْ فَضْلِکَ
(( ای الله ! زه له تانه ستا دفضل اوکرم غوښتونکی يم )) .
 
۴- په جومات کې دزيات نقش او نګار کوښښ کول نه دي پکار.
 
۵- جومات ته په داسې حال کې تلل چې اوږه،پياز،تنباکو او نور بد بويه شی يې خوړلی وي تلل مکروه دي لومړی دې خپله خوله وويځي بيا دې مسجد ته داخل شي .
 
۶- په جومات کې خبرې کول ،شورماشوکول او اخستل او خرڅول مکروه دي له بدمرغه د افغانستان په ډيرو برخو کې چې ژمی شي او خلک وزګار شي نو بيا په جومات کې خپل بنډارونه کوي .
رسول الله ص فرمايې : څوک چې په جومات کې خبرې کول پيل کړي ،نو ملائکې په لومړی ځل ورته وايي (اُسْکُتْ يَاوَلِیَ الله ) يعنی ای د الله دوسته ! چوپ شه ،که بيا خبرو ته دوام ورکړي ،نو ملائکې ورته وايي (اُسْکُتْ يَابَغِيْْضَ الله ) چوپ شه ای د الله دوښمنه ! که بيا هم چوپ نشي نو په دريم ځل ملائکې ورته وايي (اُسْکُتْ لَعْنَتُ الله عَلَيْکَ ) يعنی چپ شه د الله ج لعنت وي پرتا .
همدارنګه په مشکوة شريف کې د شعب الايمان په حواله يو روايت راغلی چې جناب رسول الله ص فرمايې : په آخيره زمانه به داسې خلک پيداشي چې جومات ته به راځي ،هلته به ډلې ډلې کښيني او دنياوي خبرې به کوي تاسې له داسې خلکو سره مه کښينﺉ ،ځکه چې الله تعالی ته په جومات کې د داسې خلکو ضرورت نشته (عمدة الاحکام ص ۷۵ ) .
ابن همام رح وايي په جومات کې دنياوی خبرې نيکی داسې له منځه وړي لکه وچ بوټي چې اور خوري (فتح القدير) .
 
۷- په جومات کې په اوچت آواز لمونځ کول نه دی پکار ځکه چې د نورو دلمونځ د اخلال سبب ګرځي او د نورو په لمانځه کې اخلال ګناه ده .
 
۸- د جومات دوازه ټړل نه دي پکار که د سامان د غلا خطر وي نو په هغه وخت کې يې تړلی شي چې د لمانځه وخت نه وي .
 
۹- جومات ته د جنوب ،نفاس او حائض واله ننوتل ګناه ده .
 
۱۰- په جمات کې لاره جوړل ناجايز دي که سخت ضرورت وي نو باک نلري .
 
۱۱- په جومات کې چې کوم ځای خالي وي هلته کيناستل په کار دي د خلکو په اږو تيريدل ګناه ده .
 
۱۲- په پښو پوری که څه خټی نيښتی مخکی له ننولو جومات هغه وويځي .
 
۱۳- په جومات کې د ننه آذان ويل مکروه دي .
 
۱۴- جومات ته د داسې ماشومانوبول چې د متيازو حال نشي ويلای يا داسۍ بې عقل او ليونی چې په پاکی او ناپاکی نه پوکيږي ننول پکار نه دي .
 
داسې ماشومان چې د لمانځه سن ته نه وي رسيدلی د لمونځ کونکو د آزار سبب ګرځي .
او هغه چې جومات تلل مشروع وي د جومات اهل بايد پر هغوی سخت ګيري ونه کړي (ابن عثيمين )
اسلامې فقه ،فتاوی اسلامية ،عمدة الاحکام فقه محمد يوسف اصلاحي ،فتاوي المحودي حنفي