د دعوت ویب پاڼی ټولو محترمو کارکونکو ته لومړی تر هر څه نبوی تحفه وړاندی کوم   السلام علیکم و رحمت الله و برکاته  خدای ج دی وکړی چی جوړ او روغ به یاست او د صحت جامی به مو په تن وی   یو سوال لرم که د مهربانی له مخی یی را ځواب کړی منندوی به مو یم  
 سوال: آیا د حضرت محمد ص د نامه سره د (یا) لفظ ویل جایز دی او که څرنګه؟ لکه څرنګه چی ما اوریدلی دی چی د یا لفظ د هغه چا لپاره راځی چی هر ځای او هر وخت حاضر وی او همیشه ژوندی وی، نو پدی اساس دلته په کوم مسجد کی چی زه لمونځ کوم یوه ورځ می د ملا امام څخه کوم چی ډیر تکړه عالم دی پوښتنه وکړه چی آیا د حضرت محمد ص د نامه سره د (یا) لفظ ویل جایز دی او که څرنګه؟ نو ده په ځواب کی راته وویل چی هو دا صحیح ده ځکه چی موږ په (التحیات) کی وایو ایهاالنبی، د (ای) کلمه چی ده د (یا) تر کلمی نږدی او معتبره ده نو ځکه موږ د یا کلمه هم استعمالولی سو. که دا لفظ استعمالول صحیح نوی او دا مولوی صاحب وایی چی صحیح دی نو په ده پسی لمونځ راه کیږی که یا؟ نو که د مهربانی له مخی د دی پوښتنی صحیح او مدلل ځواب راته وښیاست منندوی به مو یم. 
  مننه   ذبیح الله ذهین د پلازمینی کابل څخه
ځواب
بسم الله الرحمن الرحيم
د جناب نبی کريم صلی الله عليه وسلم د حيات په وخت کې يا محمد يا ابوقاسم ويل جايز نه وو قوله تعالی   :لا تَجْعَلُوا دُعَاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعَاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضاً ( النور/63 ).
ابن عباس رضی الله عنه وايي :مونږ به يا محمد يا ابوقاسم ويلو وروسته الله تعالی ددې الفاظو ويلو نه منع کړو او وروسته مو يا رسول الله ! يا نبی الله په لفظ  هغوی صلی الله عليه وسلم ته خطاب کولو .
د جناب نبی کريم صلی الله عليه وسلم د وفات وروسته د يا رسول الله يا محمد ويل جايز نه دي ځکه يا حرف نداء دی چې په عرف کې د طلب او غوښتنې او دعا د پاره د پاره استعماليږي او هر چې دعا ده هغه د جلب منفعت او دفع ضرر د پاره وي .
او دغه حرف “يا” مجرد د نداء د پاره نه دی ځکه نداء د پاره ژوندي وي او د مړو د پاره په عرف کې د دعا معنی لري يعنې مدد غوښتل لکه چې ځنې خلک وايي يا علی مدد يا پيره را ورسيږي .
دا ډول الفاظ کارول حرام دي قوله تعالی : (وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا) الجن/13 ،
:« وَلا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لا يَنْفَعُكَ وَلا يَضُرُّكَ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِنَ الظَّالِمِينَ ( يونس ١٠٦) (بغير د الله تعالی څخه د بل چا عبادت مه کوه او نه هم بل چا ته آواز کوه ځکه چې هغه نه تا ته ګټه رسولای شي ا نه زيان او که داسې وکړې نو ته به د ظالمانو او مشرکانو څخه وشميرل شي )
او همدارنګه رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايي :« إِذَا سَأَلْتَ فَسَأَلِ اللَّهَ وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ»[2]
(د سوال کولو په وخت کې له الله څخه سوال کوه او د کومک غوښتلو په وخت کې له الله څخه کومک غواړه )
او په تشهد کې د أيُّهَا النَّبِيُّ  لفظ د تحيې او سلام د پاره دی
اَلسَّــلاَمُ عَلَيْكَ أيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُه، اَلسَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِيْنَ، أشْهَدُ أنْ لاَ إلهَ إلاَ اللهُ وَأشْهَدُ أنْ مُحَمَّدًا عَبْدُه وَرَسُوْلُه(البخاری،مسلم اوترمذی ).
دوهم دا چې دا د الله جل جلاله خطاب دی رسول الله صلی الله عليه وسلم ته په شپه د معراج کې رسول الله صلی الله عليه وسلم د الله جل جلاله سره د مناجات کولو پر مهال وويل : اَلتَّحَيَّاتُ ِللهِ وَالصَّلَواتُ وَالطَّيِّباتُ، په ځواب الله جل جلاله وفرمايل : اَلسَّــلاَمُ عَلَيْكَ أيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُه رسول الله صلی الله عليه وسلم وويل : اَلسَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِيْنَ، أشْهَدُ أنْ لاَ إلهَ إلاَ اللهُ وَأشْهَدُ أنْ مُحَمَّدًا عَبْدُه وَرَسُوْلُه .
دريم دا چې په تشهد کې دا الفاظ جناب نبی کريم صلی الله عليه وسلم لوستلی دی او مونږ يې په لمانځه کې وايو .
نو دغه په تشهد کې نداء د تحيې او سلام د پاره ده .
او د يا رسول الله يا علی يا پير الفاظو کارول د مړو په حق کې په عرف کې د مدد او دعا د پاره کارول کيږي .
فتاوي دارالعلوم ديوبند ليکي : يا رسول الله يا علی يا خواجه وغيره  ويل جايز نه دی ځکه (اياک نعبد واياک نستعين ) خاص تاته عبادت کوو او خاص له تانه مدد غواړو نو بې له خدای ج نه د بل چا نه مدد غوښتل نه دی رواه اوپه حديث شريف کې دي (واذا استعنت فاستعين باالله ) که ته مدد غواړې نو د خدای نه  يې غواړه .
عرض داچه بغير له خدای ج نه د بل چا نه مدد غوښتل او دقضايی حاجت لپاره دهغوی بلل نا رواه اوشرک دي   (ج ۱ ص ۳۵ تاج الفتاوي دارالعلوم ديوبند)
د علمي څيړنو او افتاء دايمي ټولنه ليکي :
يا محمد يا علی يا خواجه ويل د دعا به نیت (دفع ضرر او جلب منفعت )  شرک دی پورته  آيت شريف او حديث شريف د دليل په توګه بيانوي . د علمي څيړنو او افتاء ټولنه ۷۷/۱ )
وسلام  

نو ستاسې امام دې په دې خبره ځان پوه کړي هيله ده چې حقيقت به درک کړي

 آن لاين اسلامې لارښود – کابل افغانستان