ماشوم ته د پيدايښت دمبارکۍ په خاطر دهغه مور او پلار ته څه روپۍ یا بل څه ډالۍ کول څه حکم لری ځکه زما يو دوست وه د هغه زوی وشو نو ما ورته څه په مبارکۍ کې ورګړه نو هغه انکار وکړه نو غواړم چې پوه شم چې په اسلام کې يي حکم څه دی؟ – حيات هجران
کوم سوغات او تحفه چې د کوچنې د زږيدلو ،د اختر انعام او واده په وخت کې د خپلوانو او ګاونډيان که وړل کيږي په اسلامې شريعت کې هبه بلل کيږي . د صدقې او هبې تر مينځ دا فرق دی چې صدقه د ثواب په نيت مطلق اتو ډلو ته کوم چې په قرآن کې د زکات او صدقاتو د مصرف ځايونه دي لکه :فقير،مسکين … لګول کيږي مګر هبه خپلو خپلوانو او ګاونډياتو ته د محبت زياتيدو او د روابطو د ټينګښت د پاره ورکول کيږی . هبه هم د ثواب لري او مستحب ده ځکه رسول الله صلی الله عليه وسلم په هغه باندې ترغيب ورکړې او فرمايي : تهادوا تحابوا (پخپلو مينځو کې هديې او تحفې ليږﺉ په دې سره محبت زياتيږي او د زړه خيري لرې کوي (ترمذي )
له ابې هريرة رضی الله عنه نه روايت دی چه رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايي : : (يا نساء المسلمات لاتحقرن جارة لجارتها ولو فرسن شاة) « ای مسلمانو ښځو هيځ ګاونډی به د بل ګاونډي هبه نه تحقيروي (کمه او بې ارزشته به يې نه ګڼي ) ولو که د پسه فرسن هم وي ». (متفق عليه ).
فرسن : د پسه هډوکی چه لږ غوښه ولري چې ددې نه مراد ډير لږ شی دي
همدارنګه فرمايي : هديه اګر که ډيره معمولې هم وي د هغې قبلول پکار دي همدارنګه د معمولي عطئې په ليږلو هم شرم مه محسوسوﺉ (مسند احمد او ترمذي ) .
والله تعالى يقول : فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه [الزلزلة:7]
د هبې ردول ستره ګناه ده (وليس له حق الرجوع بعد التسليم – عالمګيري ج۵ ص ۲۳۵ ) .
سوغاتونه زياتره وړو کوچنيانو ته وړل کيږي د هغې دوه صورتونه دي :
کومو وړو ناپوهه کوچنيانو ته چې د اختر د انعام يا بل څه کې پسې يا بل څه ورکول کيږي څرنګه چې هغه لږ وي او د هغه مستقيم مور پلار ته يې ورکول مناسب نه ګڼې د هلکانو په بهانه يې ورکوي نو دا ډول څيزونه به د مور او پلار حق وي .
لکن که چا په ښکاره کوچني ته څه ورکړل او د هغه د پاره يې مشخص کړل نو که کوچنی پوه وي د هغه قبضه کول کافي دي او که پوه نه وي د هغه د سرپرست قبضه کول کافي دي په دغو دواړو صورتونو کې سرپرست ته دا حق نشته چې هغه استعمال کړي مطلب دا چې کوم شی چې د ماشوم ملک شو په هغه کې بيا بل څوک حق نه لري د همغه ماشوم د پاره به يې لګوي نه د بل کوم زوی د پاره (اسلامې فقه ص ۷۲۷ مولانا مجيب الله ندوي )
څوک چې چاته هديه ورکوړي مستحب دا ده چې د هغه په ځواب کې بهتره هديه ورکړي مګر کوم څوک چې بې وسه او فقير وي هغه بايد د هديې په رودلو باندې مجبور نشي بلکي خپل اجر او بدله له الله تعالی څخه وغواړي (د علمي څيړنو او افتاء دايمي ټولنه )16/172) )
و صلي الله نبينا محمد و آله و صحبه و سلم.
آن لاين اسلامې لارښود